Mide Delinmesi

Mide Delinmesi (Gastrik Perforasyon)

Mide Delinmesi, mide duvar─▒n─▒n kar─▒n bo┼člu─čuna do─čru a├ž─▒lmas─▒ ve mide i├žeri─činin kar─▒na bo┼čalmas─▒ durumudur. Y├╝ksek hayati tehlikesi vard─▒r. Acilen m├╝dahale gerektirir. Ayr─▒ca, mide patlamas─▒ mide y─▒rt─▒lmas─▒ veya Gastrik perforasyon olarak da adland─▒r─▒l─▒r.

Mide neden delinir?

Mide delinmesinin ba┼čl─▒ca d├Ârt ana nedeni vard─▒r:

  • ├ťlser delinmesi
  • ─░┼čleme ba─čl─▒ delinme
  • Kazaya ba─čl─▒ delinme
  • Sebebi olmayan delinme

Mide ├╝lserine ba─čl─▒ mide delinmesi en s─▒k rastlanan sebeptir (%60). Mide ├╝lseri yetersiz bir ┼čekilde tedavi edildi─činde zamanla mide duvar─▒ incelir ve delinebilir. Zaten mide ├╝lserinin en ├Ânemli iki komplikasyonu mide kanamas─▒ (%50) ve mide delinmesidir (%30). Midenin ├Ân duvar─▒n─▒ destekleyen ba┼čka organ yoktur. Dolay─▒s─▒yla delinmelerin %60’─▒ midenin ├Ân duvar─▒nda ger├žekle┼čir. Kanayan mide ├╝lserleri ise genelde midenin arka duvar─▒nda bulunur.

─░nsan eliyle bir i┼čleme veya ameliyata ba─čl─▒ mide delinmesine t─▒p dilinde “iyatrojenik perforasyon” denir. ├ľrne─čin endoskopi, burundan sonda (nazogastrik) tak─▒lmas─▒, kapal─▒ ameliyatlar. Bu gibi delinmeler erken d├Ânemde tespit edilebilir. Dolay─▒s─▒yla kolay tedavi edilir ve d├╝┼č├╝k riske sahiptir.

Kaza ve travma esnas─▒nda olan delinmelere Travmatik mide delinmesi denir. Delici ve kesici alet yaralanmalar─▒, trafik kazalar─▒, y├╝ksekten d├╝┼čme, k├╝nt travma vb.

Baz─▒ mide delinmelerin de belli bir sebebi yoktur ve kendili─činden ortaya ├ž─▒kar. T─▒pta buna “─░deopatik Spontan Perforasyon” denir. ├ľl├╝mlere neden olan baz─▒ mide delinmelerinde otopside dahi herhangi bir sebebe rastlanmaz.

Mide Delinirse ne olur?

Mide delindi─činde a┼ča─č─▒daki belirtiler g├Âr├╝lebilir:

  • A┼č─▒r─▒ ve ani kar─▒n a─čr─▒s─▒
  • Bulant─▒ ve kusma
  • Ate┼č, terleme, ├žarp─▒nt─▒
  • Nefes darl─▒─č─▒

Delinme ani bir ┼čekilde olabilir ve tehlikelidir. Hastalar─▒n yar─▒s─▒ (%50) daha ├Ânce hi├ž ┼čikayetleri olmayan gen├ž hastalard─▒r. Di─čer yar─▒s─▒nda mide ├╝lseri veya erozif gastrit ├Âyk├╝s├╝ olabilir. A┼č─▒r─▒ yo─čun veya ani stres durumlar─▒nda mide delinmesi g├Âr├╝lebilir.

Delinmenin ilk a┼čamas─▒nda mide b├Âlgesinde ├žok a┼č─▒r─▒ ve ani bir kas─▒lma ve a─čr─▒ olur. Bu durum mide asidinin ve i├žeri─činin kar─▒n bo┼člu─čuna (perinoteal kavite) akt─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. Bu a┼čamada tan─▒s─▒ konan hastalar ┼čansl─▒d─▒r ve erken tedavi g├Ârd├╝─č├╝ i├žin hastal─▒─č─▒ ├žok az bir riskle atlat─▒r.

Bu a┼čamadan sonra (5-10 saat) mide i├žeri─činin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ kar─▒n bo┼člu─čuna bo┼čal─▒r ve orada daha ├Ânce bulunan peritoneal s─▒v─▒ ile suland─▒r─▒l─▒r (dil├╝e edilir). ─░┼čte tam bu a┼čamada ge├žici ve yalanc─▒ bir rahatlama sa─član─▒r. Bununla birlikte verilen a─čr─▒ kesici ila├žlar ve serumlar da durumun sinsi ve sessiz bir ┼čekilde ilerlemesine zemin sa─člam─▒┼č olur.

Olaydan 12-24 saat sonra ise kar─▒n bo┼člu─čundaki mide i├žeri─či bakteri enfeksiyonuna neden olur (bakteriyel Peritonit). Bu a┼čamada hastan─▒n karn─▒nda yayg─▒n ve ┼čiddetli a─čr─▒, kar─▒n ├Ân duvar─▒ kaslar─▒n─▒n a┼č─▒r─▒ kas─▒lmas─▒ (peritoneal irritasyona ba─čl─▒ Tahta Kar─▒n, a┼ča─č─▒daki foto─čraf), ├žarp─▒n─▒, bulant─▒, kusma, ate┼č ve nefes darl─▒─č─▒ meydana gelir. Bu a┼čamada ise tedaviye ra─čmen hayati tehlike ├Âne ├ž─▒kmaktad─▒r. Bu a┼čamada te┼čhis edilemeyen ├žo─ču hastalar ├Âl├╝m riski ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalabilir.

Bay Hamilton Bailey'nin kar─▒n b├Âlgesini izleyen bir ├žizimi solunum hareketi. Klasik olarak g├Âr├╝len perfore ├╝lser durumunda, kar─▒n hareketi k─▒s─▒tlan─▒r veya yoktur (tahta kar─▒n).
Bay Hamilton Bailey‘nin kar─▒n b├Âlgesini izleyen bir ├žizimi solunum hareketi. Klasik olarak g├Âr├╝len perfore ├╝lser durumunda, kar─▒n hareketi k─▒s─▒tlan─▒r veya yoktur (tahta kar─▒n).

Genel olarak ┼č├Âyle s├Âyleyebiliriz; hastalar─▒n %60’─▒nda tan─▒ ancak ilerleyen a┼čamalarda, %30’unda ba┼člang─▒├ž a┼čamas─▒nda konuluyor. Hastalar─▒n %10’u tan─▒ konmadan ve tedavi g├Ârmeden ya┼čam─▒n─▒ yitirebiliyor.

Mide Delinmesinin Tan─▒s─▒

Tecr├╝beli hekim taraf─▒ndan ┼č├╝pheye dayal─▒ yap─▒lan detayl─▒ kar─▒n muayenesinde tan─▒ konabilir. Mideden kar─▒n bo┼člu─čuna akan asit ve g─▒da art─▒klar─▒ ile birlikte bir miktar hava da bulunur. Hastan─▒n ayakta ├žekilen direkt kar─▒n grafileri (ADBG) veya g├Â─č├╝s filmlerinde (PA Akci─čer grafisi) bu s─▒zan hava imaj─▒ diyafragman─▒n alt k─▒sm─▒nda hilal ┼čeklinde g├Âr├╝lebilir. Bu g├Âr├╝nt├╝ hastal─▒─č─▒n tespiti a├ž─▒s─▒ndan tipik bir klinik bulgudur (Ters┬áHilal Bulgusu).

adbg
PA ACG – Ters Hilal Bulgusu

┼×├╝pheli vakalarda gerekirse burundan mideye do─čru bir sonda yerle┼čtirilir (Nazogastrik NG sonda) ve hava verilerek film ├žekilebilir. Bununla birlikte kan testleri ve bat─▒n ultrasonu yap─▒labilir. ├çok ┼č├╝pheli durumlarda Endoskopi uygulanabilir.

Mide Delinmesi Tedavisi

Tan─▒ sonras─▒ zaman kaybedilmeden hasta operasyon i├žin haz─▒rlan─▒r. Hastan─▒n durumu stabilize edilir. ├ľzellikle s─▒v─▒ kayb─▒ mevcut ise yerine getirilir. Geni┼č spektrumlu antibiyotikler ba┼član─▒l─▒r. Ameliyatta Delinme b├Âlgesi tespit edildikten sonra diki┼člerle kapat─▒l─▒r ve kar─▒n bo┼člu─ču bol miktarda steril izotonik mayi ile y─▒kan─▒r (Peritoneal Lavaj).

Mide Delinmesi (Gastrik Perfprasyon) : ADBG'de g├Âr├╝len sa─č sub-diafragmatik serbest hava - ters hilal bulgusu
Mide Delinmesi (Gastrik Perfprasyon) : ADBG’de g├Âr├╝len sa─č sub-diafragmatik serbest hava – ters hilal bulgusu (Op.Dr.Ertan BEYATLI, Genel Cerrahi MD, PhD)

Ameliyat konusunda ├žok farkl─▒ yakla┼č─▒mlar mevcuttur. Hepsinin as─▒l amac─▒ ayn─▒d─▒r. Delinme kapat─▒l─▒r, ├╝lser varsa ├ž─▒kart─▒l─▒r. Tekrarlayan ├╝lserlerin ├Ânlenmesi i├žin mide ├ž─▒k─▒┼č─▒ rahatlat─▒l─▒r ve asiti azaltan giri┼čimler yap─▒l─▒r.(├Ârne─čin, gastrojejunostomi, antrektomi, vagektomi vb.)

Mide Delinmesi - Ameliyat ├ľncesi - Peptik ├ťlsere ba─čl─▒ mide delinmesi. Edirne/2013
Ameliyat ├ľncesi – Peptik ├ťlsere ba─čl─▒ mide delinmesi. Edirne/2013
Mide Delinmesi - Ameliyat Sonras─▒ - Peptik ├ťlsere ba─čl─▒ mide delinmesi. Edirne/2013
Mide Delinmesi – Ameliyat Sonras─▒ – Peptik ├ťlsere ba─čl─▒ mide delinmesi. Edirne/2013

Mide Delinmesi Ameliyat─▒ndan sonra Ne Yap─▒l─▒r?

Ameliyattan sonra hasta 5-10 g├╝n hastanede g├Âzlem alt─▒nda tutulur. Hastan─▒n karn─▒na tak─▒lan sonda (dren) ve burundan midesine yerle┼čtirilen t├╝p (Nazogastrik NG sonda) kontroll├╝ bir ┼čekilde ├žekilir. Uygun zamanda (2-4 g├╝n) a─č─▒zdan g─▒da ve su al─▒mlar─▒ ba┼člat─▒l─▒r ve verilecek ├ťlser ├Ânleyici ila├žlarla taburcu edilir. 2-3 hafta sonra gerekirse kontrol endoskopi muayenesi yap─▒l─▒r.

Mide Delinmesi (Gastrik Perfprasyon) : ameliyat esnas─▒nda tespit edilen perforasyon oda─č─▒. (Op.Dr.Ertan BEYATLI, Genel Cerrahi MD, PhD)
Mide Delinmesi (Gastrik Perfprasyon) : ameliyat esnas─▒nda tespit edilen perforasyon oda─č─▒. (Op.Dr.Ertan BEYATLI, Genel Cerrahi MD, PhD)

Mide Delinmesi Tehlikeli mi ?

Daha ├Ânce belirtti─čimiz gibi ne yaz─▒k ki hastalar─▒n %10’u tan─▒ konmadan ve tedavi g├Ârmeden ya┼čam─▒n─▒ yitiriyor. Hastalar─▒n %60’─▒nda tan─▒ ilerleyen safhalarda konuldu─čundan y├╝ksek hayati risk ta┼č─▒makta olup %30’unda ise erken te┼čhisten dolay─▒ d├╝┼č├╝k risk sahibi hastalard─▒r.

S─▒k├ža Sorulan sorular – S.S.S.

Mide delinmesi ya┼čayanlar kimlerdir?

Hastalar─▒n hemen hemen yar─▒s─▒ daha ├Ânce hi├ž mide ┼čikayetleri ya┼čamayan insanlard─▒r. Di─čer yar─▒s─▒nda ise s├╝rekli stres, mide ├╝lseri, tekrarlayan gastrit ve tahri┼č edici maddeler ├Âyk├╝s├╝ mevcuttur.

Mide delinmesinde ├Âl├╝m riski var m─▒?

Do─čru zamanda tedavi edilmedi─či takdirde vakalar ├Âl├╝mle sonu├žlanabilir.

Stresten mide delinmesi olur mu?

Uzun s├╝re devam eden veya tekrarlayan a┼č─▒r─▒ stres durumlar─▒ mide asidinin seviyesini artt─▒rarak zamanla Mide delinmesine neden olabilir.

Mide delinmesi ameliyat─▒ zor bir ameliyat m─▒?

Her ameliyat─▒n kendine ├Âzg├╝ riskleri vard─▒r. Mide delinmesi ameliyatlar─▒nda morbidite ve mortalite oranlar─▒ y├╝ksektir.

Midede delinmesine ne iyi gelir?

Mide delinmesi bir akut Bat─▒n tablosudur ve acil cerrahi m├╝dahale gerektirir. Dolay─▒s─▒yla zaman kaybetmeden muayene olmakta yarar var.

Mide delinmesinde hangi doktora gidilir?

Tan─▒ konulmayan vakalarda ├Ânce acil servislerine ba┼čvuruda bulunur. Kesin tan─▒ konulduktan sonra genel cerrahi ├Âl├╝m├╝ne gidilir.

─░la├žlar mide delinmesi yapabilir mi ?

Evet mide mukozas─▒n─▒ tahri┼č edici Baz─▒ ila├žlar mide delinmesine yol a├žabilir. ├ľrne─čin a─čr─▒ kesiciler, aspirin, apranax, majezik anti inflamatuarlar.

Mide delinmesi kan tahlilinde ├ž─▒kar m─▒?

Hay─▒r. Mide delinmesi klinik bir durumdur ve ancak Klinik muayeneyle tespit edilebilir ve gerekli radyolojik testlerle de kesin tan─▒ konulur

Mide delinmesi tekrarlar m─▒ ?

Daha ├Ânceki mide delinmesine Yol a├žan nedenler devam etti─či s├╝rece mide delinmesi tekrarlanmas─▒ ya┼čanabilir.

Alkolden mide delinir mi?

A┼č─▒r─▒ miktarda veya birden fazla alkol ├že┼čidi al─▒m─▒ durumlar─▒nda mide delinmesi ya┼čanabilir.

├ľZET
ÔÇó Hastal─▒k: M─░DE DEL─░NMES─░, Perforasyon
ÔÇó Nedenler: Mide ├╝lseri, travma, i┼člem esnas─▒nda.
ÔÇó Belirtiler: Ani kar─▒n a─čr─▒s─▒, kusma, ate┼č, ├žarp─▒nt─▒.
ÔÇó Tan─▒: Muayene, PA-ACG, ADBG, USG, BT, MR.
ÔÇó Tedavi: Acil ameliyat. ├ľl├╝m oran─▒ y├╝ksek.