Anasayfa / Gastrointestinal / Mide / Mide Delinmesi – Tanı ve Tedavisi

Mide Delinmesi – Tanı ve Tedavisi

Mide Delinmesi nedir?

Mide Delinmesi hastalığı veya mide patlaması (Gastrik perforasyon), mide duvarının herhangi bir nedenden dolayı karın boşluğuna doğru açılmasıdır. Bunun akabinde midede bulunan asit, sıvı ve gıda artıklarının karına boşalmasıdır.

Delinmenin başlıca dört nedeni vardır:

  1. Peptik Ülser Delinmesi  (en sık görülen)
  2. İyatrojenik Mide Delinmesi
  3. Travmatik Mide Delinmesi
  4. İdeopatik Mide Delinmesi

Bu makalede özellikle Peptik ülsere bağlı mide delinmesini ele alacağız, diğer delinme nedenleri ile ilgili kısa bilgiler sunacağız.

Ben Dr. Ertan BEYATLI. Bu makalemde Mide delinmesi veya patlaması hakkında detaylı bilgiler vermeye çalışacağım. Şayet kafanıza takılan sorular olursa çekinmeden benimle iletişime geçebilirsiniz.

İyatrojenik Mide Delinmesi: iyatrojenik kelimesi daha sonradan tedavi, uygulama vb nedenlerden dolayı gerçekleşen bir durumu anlatır. Örneğin endoskopi esnasında mide delinmesi, nazogastrik sonda yerleştirilmesi esnasında olan delinmeler, ameliyat esnasında meydana gelen delinmeler özellikle kapalı laparoskopik ameliyatlarda. Bu gibi mide delinmeleri çok erken dönemde (işlem esnasında) tespit edildiğinden dolayı çok düşük riske sahiptir ve onarılması oldukça kolay olup ileriye dönük herhangi bir sorun teşkil etmemektedir.

Travmatik Mide Delinmesi: delici-kesici alet yaralanmaları, trafik kazaları, yüksekten düşme, künt travma vb. nedenlerden kaynankalan mide delinmeleri durumunu kapsamaktadır.

İdeopatik Mide Delinmesi: mortaliteye neden olan bazı mide delinmelerinde otopside dahi herhangi bir patolojiye rastlanmayabilir. İdeopatik kelimesi de nedeni belli olmayan durum anlamına gelir.

Peptik Ülser Delinmesi

Bu makalede en sık görülen (%60) mide delinmesi olarak ülsere bağlı delinme durumunu ele alacağız. (Peptik Ülser ile ilgili detaylı bilgi için tıklayın). Yetersiz tedavi uygulanan Peptik ülserler zamanla mide duvarının incelmesine ve ani bir şekilde delinmesine neden olur. Peptik ülserlerin en önemli komplikasyonları mide kanaması (%50) ve mide delinmesidir (%30). Ülsere bağlı mide delinmelerin %60’ı ise midenin ön duvarında gerçekleşir. Bu bölgede destekleyen bir organın olmaması sebep olarak gösterilmektedir. Kanayan mide ülserleri ise genelde midenin arka duvarında bulunur.

Mide Delinmesi ‘nin Belirtileri Nelerdir?

İlginçtir ki mide delinmesi geçiren ve ülser hastalığı olan hastaların yarısı (%50) daha önce hiç mide şikayetleri olmamış ve tedavi görmemiş hastalardır. Bu durum tek başına aslında delinmenin ne kadar ani ve tehlikeli boyutlara kadar ilerleyebileceğinin bir göstergesidir. Kısacası hastaların %50’si daha önce hiç şikayetleri olmayan genç hastalardır. Hastaların diğer %50’sinde ise:

  • ülser hikayesi: daha önce tanısı konan peptik ülser veya ileri derece erozif gastriti olan hastalar.
  • Ani karın ağrısı: aniden başlayan mide ağrısı daha sonra 5-10 saat geçici ve yalancı rahatlamadan sonra karnın tamamına yayılan ağrı (tahta karın), bulantı, kusma, kalp çarpıntısı (taşikardi), nefes darlığı ve ateş.
Mide delinmesi
Mide delinmesi

Delinmenin ilk aşamasında mide bölgesinde çok aşırı ve ani bir kasılma ve ağrı olur. Bu durum mide asidinin ve içeriğinin karın boşluğuna (perinoteal kavite) aktığını gösterir. Bu aşamada tanısı konan hastalar şanslıdır ve erken tedavi gördüğü için hastalığı çok az bir riskle atlatır.

Bu aşamadan sonra mide içeriğinin büyük bir kısmı karın boşluğuna boşalır ve orada daha önce bulunan peritoneal sıvı ile sulandırılır (dilüe edilir). İşte tam bu aşamada geçici ve yalancı bir rahatlama sağlanır. Bununla birlikte verilen ağrıkesici ilaçlar ve serumlar da durumun sinsi ve sessiz bir şekilde ilerlemesine zemin sağlamış olur.

Olaydan 12-24 saat sonra ise karın boşluğundaki mide içeriği bakteri enfeksiyonuna neden olur (bakteriyel Peritonit). Bu aşamada hastanın karnında yaygın ve şiddetli ağrı, karın önduvarı kaslarının aşırı kasılması (peritoneal irritasyona bağlı), çarpını, bulantı, kusma, ateş ve nefes darlığı meydana gelir. Bu aşamada ise tedaviye rağmen hayati tehlike öne çıkmaktadır. Bu aşamada teşhis edilemeyen çoğu hastalar ne yazık ki mortalite ile karşı karşıya kalır.

Genel olarak şöyle söyleyebiliriz; hastaların  %60’ında tanı ancak ilerleyen aşamalarda, %30’unda başlangıç aşamasında konuluyor. Hastaların %10’u tanı konmadan ve yeterli ve doğru tedavi görmeden yaşamını yitiriyor.

adbg

Mide Delinmesi Nasıl Anlaşılır ?

Tecrübeli hekim tarafından şüpheye dayalı yapılan detaylı klinik fiziki muayenede tanı konabilir. Mideden karın boşluğuna akan asit ve gıda artıkları ile birlikte bir miktar hava da bulunur.

Hastanın ayakta çekilen direkt karın grafilerinde (ADBK) bu sızan hava imajı diyafragmanın alt kısmında hilal şeklinde görülebilir. Bu görüntü hastalığın tespiti açısından tipik bir klinik bulgudur (Ters Hilal Bulgusu). Şüpheli vakalarda gerekirse burunda mideye doğru bir sonda yerleştirilir (Nazogastrik NG sonda) ve hava verilerek film çekilebilir. Bununla birlikte kan testleri ve batın ultrasonu yapılabilir. Çok şüpheli durumlarda üst GİS Endoskopi uygulanabilir.

Mide Delinmesi (Gastrik Perfprasyon) : ADBG'de görülen sağ sub-diafragmatik serbest hava - ters hilal bulgusu
Mide Delinmesi (Gastrik Perfprasyon) : ADBG’de görülen sağ sub-diafragmatik serbest hava – ters hilal bulgusu (Op.Dr.Ertan BEYATLI, Genel Cerrahi MD, PhD)

Mide Delinmesi Tedavisi Nasıl Olamalı?

Tanı konulduktan hemen sonra zaman kaybedilmeden hasta operasyon için hazırlanır. Operasyondan önce hastanın durumu stabilize edilir. Özellikle sıvı kaybı mevcut ise replase edilmeli ve geniş spektrumlu antibiyotikler başlanmalı. Ameliyatta Delinme bölgesi tespit edildikten sonra dikişlerle kapatılır ve karın boşluğu bol miktarda steril izotonik mayi ile yıkanır (peritoneal lavaj).

Ameliyat konusunda çok farklı ekol ve yaklaşımlar mevcut olsa da asıl amaç delinmenin kapatılması, varsa ülseri çıkartılması ve tekrarlayan ülserlerin önlenmesi için mide çıkışını rahatlatan ve asiti azaltan girişimlerin yapılması (örneği, gastrojejunostomi, antrektomi, vagektomi vb.)

Mide Delinmesi - Ameliyat Öncesi - Peptik Ülsere bağlı mide delinmesi. Edirne/2013
Mide Delinmesi – Ameliyat Öncesi – Peptik Ülsere bağlı mide delinmesi. Edirne/2013

 

Mide Delinmesi - Ameliyat Sonrası - Peptik Ülsere bağlı mide delinmesi. Edirne/2013
Mide Delinmesi – Ameliyat Sonrası – Peptik Ülsere bağlı mide delinmesi. Edirne/2013

Mide Delinmesi Ameliyatından sonra Ne Yapılır?

Ameliyattan sonra hasta 5-10 gün hastanede gözlem altında tutulur. Hastanın karnına takılan sonda (dren) ve burundan midesine yerleştirilen tüp (Nazogastrik NG sonda) kontrollü bir şekilde çekilir.  Uygun zamanda ağızdan gıda ve su alımları başlatılır ve verilecek Ülser önleyici ilaçlarla taburcu edilir. 2-3 hafta sonra gerekirse kontrol endoskopi muayenesi yapılır.

Mide Delinmesi (Gastrik Perfprasyon) : ameliyat esnasında tespit edilen perforasyon odağı. (Op.Dr.Ertan BEYATLI, Genel Cerrahi MD, PhD)
Mide Delinmesi (Gastrik Perfprasyon) : ameliyat esnasında tespit edilen perforasyon odağı. (Op.Dr.Ertan BEYATLI, Genel Cerrahi MD, PhD)

Mide Delinmesi Tehlikeli mi ?

Daha önce belirttiğimiz gibi ne yazık ki hastaların %10’u tanı konmadan ve yeterli ve doğru tedavi görmeden yaşamını yitiriyor. Hastaların %60’ında tanı ilerleyen safhalarda konulduğundan yüksek hayati risk taşımakta olup %30’unda ise erken teşhisten dolayı düşük risk sahibi hastalardır.

©

error: Content is protected !!