Erkeklerde Meme B├╝y├╝mesi (Jinekomasti)

Jinekomasti tehlikeli mi?

Jinekomasti?

Jinekomasti, erkeklerde meme b├╝y├╝mesi anlam─▒na gelir. S├Âzc├╝k, Yunanca gyne (kad─▒n) ve mastos (meme) kelimelerinin birle┼čmesinden olu┼čturulmu┼čtur.

Sebebi tam olarak bilinmemekle beraber, birden ├žok sebebi olabilece─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Genellikle seks hormonlar─▒ndaki dengesizlikten kaynakland─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. Ergenlik ├ža─č─▒ndaki erkeklerde rastlanan jinekomasti, vakalar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunda birka├ž y─▒l i├žinde kaybolur.

Herhangi bir sa─čl─▒k tehlikesi yaratmamakla beraber, nadir durumlarda sa─čl─▒─č─▒ tehdit edebilecek farkl─▒ bir rahats─▒zl─▒─č─▒n g├Âstergesi olabilir. S─▒kl─▒kla sosyal ve psikolojik sorunlara sebebiyet verir. Jinekomastiyi meydana getiren sebep belirlenebilirse, buna y├Ânelik tedavi uygulanabilir. Ancak bir├žok durumda tedavisi cerrahidir.

Jinekomastinin Tipleri

Jinekomastinin ├╝├ž ana tipi vard─▒r:

  • Gland├╝ler tip – Ger├žek meme dokusunda b├╝y├╝me
  • Lipomat├Âz tip – Ya─č dokusunda art─▒┼č
  • Mikst tip (kar─▒┼č─▒k) – Hem meme hem ya─č dokusunda art─▒┼č. En s─▒k g├Âr├╝len tiptir.

Jinekomasti Nedenleri

Jinekomastinin bir├žok nedeni vard─▒r; fizyolojik, ya┼ča ba─čl─▒ ve ilaca ba─čl─▒ jinekomasti sadece birka├ž─▒d─▒r.

Erkeklerde hem erkek (androjen) hem de kad─▒n (├Âstrojen) hormonlar─▒ bulunur. Erkek hormonlar─▒ y├╝z k─▒l─▒, kellik, erkek gonad geli┼čimi ve erkek kas ve kemik geli┼čimi gibi erkeksi ├Âzellikleri belirler.

Normalde, erkeklerde ├žok d├╝┼č├╝k miktarlarda ├Âstrojen (kad─▒n hormonu) bulunur. Erkeklerde kad─▒n ve erkek hormonlar─▒ aras─▒nda bir dengesizlik oldu─čunda, kad─▒ns─▒ (di┼čile┼čtirici) ├Âzellikler geli┼čtirebilirler. Bunlardan en ├Ânemlisi jinekomastidir.

Jinekomasti normal midir?

Jinekomasti ya┼čam─▒n ├╝├ž a┼čamas─▒nda fizyolojik olabilir: yenido─čan d├Âneminde, ergenlikte ve ya┼članan erkeklerde. Her ├╝├ž durumda da g├Âreceli olarak y├╝ksek ├Âstrojen seviyelerinden kaynaklanmaktad─▒r.

Yenido─čanlarda meme geli┼čimine s├╝t salg─▒s─▒ e┼člik edebilir. Bu durum, hamilelik s─▒ras─▒nda annede, yenido─čanda meme dokusunu uyarmaya devam eden y├╝ksek kad─▒n hormon seviyeleri nedeniyle olur. Bu genellikle bir veya iki hafta i├žinde ├ž├Âz├╝l├╝r ve meme dokusu normal halini al─▒r.

Ergen ├žocuklar bir veya iki y─▒l i├žinde genellikle normal boyuta inen meme tomurcuklar─▒ geli┼čtirirler. Bu ayn─▒ zamanda ergenlik d├Âneminde erkek ve kad─▒n hormon seviyelerindeki de─či┼čikliklerden kaynaklanmaktad─▒r.

├ľstrojenler asl─▒nda do─čru kemik uzamas─▒ ve b├╝y├╝mesi i├žin gereklidir. Ergenlik d├Âneminde bu hormonlar─▒n y├╝kselmesi normaldir ve vakalar─▒n% 60’─▒na kadar ergenlik ├ža─č─▒ndaki erkeklerde meme tomurcu─ču geli┼čimine e┼člik edebilir.

Ya┼čl─▒ erkekler, testosteron seviyelerinde ya┼ča ba─čl─▒ d├╝┼č├╝┼čler nedeniyle jinekomasti geli┼čtirir, bu da meme dokusunda ├Âstrojenik aktivitede kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ bir art─▒┼ča yol a├žar.

─░la├ž kaynakl─▒ jinekomasti

Baz─▒ ila├žlar─▒n, jinekomastiyle, ├Âstrojenik ├Âzellikleri, v├╝cutta ├Âstrojen ├╝retiminin uyar─▒lmas─▒ veya kolayca ├Âstrojene d├Ân├╝┼čt├╝r├╝len molek├╝ller sa─člayan ├že┼čitli mekanizmalar ile ba─člant─▒l─▒ oldu─ču bilinmektedir. Bunlar ┼čunlar─▒ i├žerir: –

  • ├ľstrojen vajinal kremleri, topikal ├Âstrojen spreyi ve fito├Âstrojen i├žeren otlar
  • Baz─▒ antifungaller
  • Baz─▒ di├╝retikler
  • Baz─▒ kardiyak glikozitler
  • Baz─▒ antibiyotikler
  • Baz─▒ antasitler
  • Prostat kanseri veya geni┼člemesini tedavi etmek i├žin kullan─▒lan baz─▒ anti-androjenler
  • AIDS tedavisinde kullan─▒lan baz─▒ ila├žlar
  • Baz─▒ anksiyolitikler

Jinekomastinin di─čer nedenleri nelerdir?

Jinekomasti a┼ča─č─▒daki durumlarda da g├Âr├╝lebilir:

  1. Kronik karaci─čer hastal─▒─č─▒ kad─▒nlarda hormon ├╝retimini art─▒rabilir ve jinekomastiye neden olabilir
  2. Son d├Ânem b├Âbrek hastal─▒─č─▒, beraberinde testosteron eksikli─či
  3. Yetersiz seviyelerde testosteron veya erkek hormonlar─▒
  4. Kad─▒n hormonlar─▒na maruz kalma
  5. Anabolik steroidler
  6. Baz─▒ yasad─▒┼č─▒ uyu┼čturucu ve alkol
  7. Radyasyon tedavisi ve kanser kemoterapisi, ├Âzellikle testis ve prostat kanseri i├žin
  8. Birka├ž nedene sahip olabilecek erkek hipogonadizmi; Klinefelter sendromu (jinekomastinin e┼člik etti─či testislerin malformasyonuna ve yetersiz geli┼čmesine neden olan) gibi erkeklerde d├╝┼č├╝k testosteron d├╝zeyleri ile ili┼čkili genetik bozukluklar, primer hipogonadizme neden olan testis hastal─▒klar─▒ veya enzim eksikliklerine neden oldu
  9. Tiroid hastal─▒klar─▒, ├Âzellikle hipertiroidizm ile ili┼čkili
  10. Testisler, adrenal bezler veya hipofiz bezleri de dahil olmak ├╝zere ├Âstrojen salg─▒layan t├╝m├Ârler, erkeklerde ├Âstrojen ve androjen dengesini de─či┼čtirebilir
  11. K├Ât├╝ beslenme veya ┼čiddetli diyet, ├Âstrojenlere kar┼č─▒l─▒k gelen bir d├╝┼č├╝┼č olmadan testosteron seviyelerinin d├╝┼č├╝r├╝lmesi ile ili┼čkilidir, baz─▒ durumlarda jinekomastiye neden olur, ancak yetersiz beslenme sonras─▒ yeniden beslenme daha yayg─▒nd─▒r.
  12. ├çay a─čac─▒ veya lavanta gibi baz─▒ bitkiler, zay─▒f ├Âstrojenik etkilerinden dolay─▒ iddia edilen jinekomasti ile ili┼čkilendirilmi┼čtir.

├ço─ču durumda, neden bilinmemektedir.

Jinekomasti meme kanseri anlam─▒na m─▒ geliyor?

Bazen meme b├╝y├╝mesi erkeklerde altta yatan bir t├╝m├Âr veya kanserden kaynaklan─▒yor olabilir, ancak bu t├╝m erkek kanserlerinin sadece % 0.2’sini olu┼čturur. Erkeklerde meme kanseri nadirdir ancak jinekomasti tespit edildi─činde d─▒┼članmas─▒ gerekir.

G├Â─č├╝s kanseri en s─▒k olarak a─čr─▒l─▒ ya da a─čr─▒s─▒z sert bir kitle ve meme u├žlar─▒ndan ak─▒nt─▒ ile ortaya ├ž─▒kabilir. T├╝m├Ârler ve kanserler, tek bir memenin geni┼člemesine neden olurken jinekomasti tipik olarak iki tarafl─▒d─▒r.

Jinekomastinin tedavi se├ženekleri

  • Jinekomasti erkek memesinin normalden fazla b├╝y├╝mesidir. Meme dokusundaki b├╝y├╝me ender olarak puberte ├Âncesinde olmakla bereber en s─▒k puberte sonras─▒ olu┼čmaktad─▒r.
  • Meme b├╝y├╝mesiyle ba┼čvuran hastalarda muayene ve gerek duyulursa radyolojik inceleme uygulan─▒r.
  • Jinekomastinin nedenleri farkl─▒d─▒r. Hormon dengesizlikleri en s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan sebeptir. Al─▒nan hormon ila├žlar─▒, endokrin k├Âkenli t├╝m├Ârler, testis geli┼čim bozukluklar─▒ kar┼č─▒la┼č─▒lan di─čer jinekomasti nedenleridir.
  • Puberte s─▒ras─▒nda erkek ├žocuklarda % 60-70 meme bezi b├╝y├╝mesi olu┼čur ama bu ├žok dikkat ├žekecek boyutlarda de─čildir. 6 ile 18 ay i├žerisinde kaybolarak meme normal b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne d├Âner.
  • Eri┼čkin erkeklerin % 40ÔÇÖ─▒nda jinekomasti de─či┼čiklikleri mevcuttur, bu b├╝y├╝me tek veya iki tarafl─▒ olabilir.
  • Cerrahi tedavi y├Ântemi olarak liposuction ve meme bezinin ├ž─▒kar─▒lma teknikleri en uygun tekniklerdir. Bu tedavi y├Ântemleri memenin muayene bulgular─▒na g├Âre de─či┼čir.
  • Meme dokusunda fazla miktarda ya─č dokusu mevcut hastalarda liposuction y├Ântemi ile iyi neticeler al─▒n─▒r. Ya─č dokusu fazlal─▒─č─▒ ile birlikte meme bezi fazlal─▒─č─▒ olan hastalarda ise liposuction la birlikte meme dokusunun ├ž─▒kar─▒lmas─▒ gerekir.
  • E─čer ya─č ve meme dokusu fazlal─▒─č─▒n─▒n yan─▒nda deri fazlal─▒─č─▒ da mevcutsa ya─č ve meme dokusunun ├ž─▒kar─▒lmas─▒ yan─▒n da deride birlikte ├ž─▒kar─▒l─▒r. Ameliyat sonras─▒ 3 hafta bandajlama uygulan─▒r ve hasta ayl─▒k kontrole ├ža─čr─▒l─▒r.
  • Erkek ├žocukta meme b├╝y├╝mesi her zaman k├Ât├╝ bir durum de─čildir.

Neden erkeklerin g├Â─č├╝sleri ve meme u├žlar─▒ var?

Basit bir ┼čekilde s├Âylemek gerekirse, ├ž├╝nk├╝ erkekler kad─▒n olarak ba┼čl─▒yor hayata. Ba┼čka bir deyi┼čle, erkeklerin g├Â─č├╝sleri ve meme u├žlar─▒ vard─▒r, ├ž├╝nk├╝ erkek olmadan ├Ânce zaten onlara sahiptir.

Bunu a├ž─▒klamas─▒ ┼č├Âyledir:

─░nsanlar memeli hayvanlard─▒r. Embriyonik geli┼čmenin 4. haftas─▒ ile Y-kromozomundaki genlerin ortaya ├ž─▒kmas─▒na kadar olan s├╝rede, erkek ve di┼či embriyolar ayn─▒ geli┼čim s├╝recinde olurlar.

─░nsanlarda 23 ├žift (toplamda 46 tane) kromozom bulunur. Bunlar─▒n bir ├žifti cinsiyet kromozomlar─▒d─▒r ve kad─▒nlarda XX, erkeklerde XY ┼čeklindedir. Cinsiyet kromozomlar─▒n─▒n d─▒┼č─▒ndaki 22 ├žifte otozom kromozomlar denir ve t├╝m insanlarda ayn─▒d─▒r.

8. haftada ise e┼čey h├╝creleri, cinsiyeti belirlemeye ba┼člar. B├Âylece erkekler, di┼či yap─▒lar─▒n geli┼čimini engelleyen fakt├Ârleri salg─▒lar. Erkek embriyosu, erkeklik hormonu testosteronu salg─▒lamaya ba┼člad─▒─č─▒ anda, v├╝cuttaki kad─▒n ile erke─či ay─▒ran cinsiyet ├Âzelliklerini etkiler.

E┼čey h├╝creleri (─░ngilizcesi Germ Cells), bir canl─▒n─▒n ├╝reme h├╝creleridir. E┼čey h├╝crelere erkeklerde “Sperm”, kad─▒nlarda “Yumurta” ad─▒ verilir. E┼čey h├╝creleri mayoz b├Âl├╝nme ile olu┼čur.

Embriyoda cinsiyeti belirleyen e┼čeysel bezler geli┼čimin 4. haftas─▒ itibariyle g├Âr├╝lmeye ba┼člar. Bu haftadan ├Ânce, cinsiyet, geli┼čimde bir rol oynamaz ve alt─▒ haftal─▒k olana kadar, embriyo kad─▒n ┼čablonunu takip eder.

Sonu├ž olarak, b├╝t├╝n insan embriyolar─▒n─▒n meme u├žlar─▒ ile geli┼čmeye ba┼člad─▒klar─▒n─▒ s├Âyleyebiliriz. Bu nedenle erkekler de t─▒pk─▒ kad─▒nlar gibi meme u├žlar─▒na sahiptir.

├ľte yandan, geli┼čmemi┼č bir meme dokusu olmas─▒na ra─čmen, erkekler de meme kanserine yakalanabilir. Nadir olarak g├Âz├╝kse de, risk fakt├Ârleri ├Âstrojen seviyesine, obeziyete, alkol t├╝ketimeine ve karci─čer hastal─▒klar─▒na ba─čl─▒d─▒r.