Meme Taramasında Kullanılan Testler | SAĞLIK

Me­me kan­se­ri bayanlarda en sık gö­rü­len ve sedanter yaşam koşulları ile giderek artan bir kan­ser­dir. Her 8 bayandan birisi yaşamının bir kesitinde meme kanseri hastalığına yakalanabilir. Kanser sıklığında coğrafi değişiklikler görülebilir.

 

1970 yılında meme kanseri tanısını daha erken koyma ve hastalara gerekli tedaviyi uygulama amacıyla Meme Taraması konusu gündeme gelmiştir. 1980 yılına gelindiğinde birçok ülkede fiilen Meme kanseri Erken tarama testleri kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmalar sonucunda tarama testleri ile kanserin erken dönmede tanınmasının meme kanserine bağlı ölüm risklerini azaltmada etkin olduğu tespit edilmiştir. Yapılan bazı yeni klinik çalışmalarda ölüm riskini %35 oranında azaltmanın mümkün olacağı gözlenmiştir.

Günümüzde konu hakkındaki bilimsel tartışmalar devam etse de dünyada birçok ülkede 40-50-69 yaş arasında meme kanseri taraması uygulanmaktadır.

Me­me kan­se­ri ta­ra­ma­sın­da uygulanan ana yön­tem­ler:

  1. ken­di ken­di­ne me­me mu­aye­ne­si (hasta)
  2. kli­nik me­me mu­aye­ne­si (hekim)
  3. gö­rün­tü­le­me yön­tem­le­ri­ (lab.)

 

TA­RA­MA YÖN­TEM­LE­Rİ

↓ Ken­di Ken­di­ne Me­me Mu­aye­ne­si (Hasta Muayenesi)

Peau dorange portakal kabuğu görüntüsü
Peau dorange – portakal kabuğu görüntüsü

Bu yöntemle hasta kendi şikayetlerine ve elle yaptığı meme muayenesini gerçekleştirir. Mememe kanserinde oluşacak şikayetler ve bulgular hakkında hekim tarafından bilgi verilmeli ve eğitim yapılmalıdır. Örneğin meme boyutlarında eşitsizlik, meme ucunun çukurlaşması veya belirginleşmesi, mem cildine portakal kabuğu görüntüsünün oluşması, meme ucundan akıntı gelmesi, koltukaltlarında ağrı şişlik veya sertlik, meme dokusunda ele gelen kitle, sertlik vb. Özellikle ağrı yapmayan meme sertliklerine (ağrısız kitle) dikkat edilmelidir. Muayene ayakta, üst beden çıplak ve ayna karşısında yapılmalıdır.

meme_muayenesi2Ön­ce kol­lar yan­da ser­best bı­ra­kı­laır, da­ha son­ra iki kol yu­ka­rı kal­dı­rı­lır, son­ra da iki el bel hi­za­sı­na getirilir. Mu­aye­ne­ye da­ha son­ra ya­ta­rak de­vam edi­lir. Mu­aye­ne için kar­şı elin 2, 3 ve 4. par­mak­la­rı­nın iç kıs­mı kul­la­nıl­ma­lı ve tüm me­me da­ire­sel ha­re­ket­ler­le, yu­ka­rı­dan aşa­ğı­ya ya da dışarıdan baş­la­yıp me­me ba­şı­na doğ­ru ola­cak şe­kil­de de­ğer­len­di­ril­me­li­dir.

Bu konudaki en önemli husus meme muayenesinin ayda sadece bir kez yapılmasıdır çünkü daha kısa bir sürede yapılan muayenelerde yavaş ve sinsi bir şekilde büyüyen oluşumu fark edebilmek daha zordur. Dolayısıyla bu süre kısaldıkça bulguları yakalamak daha da zorlaşabilir. Ayrıca, bu yöntem di­ğer ta­ra­ma ve ta­nı yön­tem­le­ri­nin ye­ri­ni ala­ma­ya­ca­ğı vurgulanmalıdır ! Yani hasta “ben kendim elle baktım birşey görünmüyor hastaneye gitmeye gerek yok” dememeli ve belirli aralıklarla hekim kontrolüne gitmelidir.

ayakta_muayene

Ken­di ken­di­ne me­me mu­aye­ne­si­nin sen­si­ti­vi­te­si %60, spe­si­fi­si­te­si %70. Bu oranlar hastanın yaşı ve sosyoekonomik durumuna göre değişebilir. Kırsal kesimdeki bir teyzenin şehirde yaşayan bir üniversite genci arasında ciddi farklılıklar olabilir !

↓ Kli­nik Me­me Mu­aye­ne­si (Doktor Muayenesi)

Bu yöntemin erken meme kanseri tanı ve tedavi sürecinde çok önemli ve büyük rolü vardır. Muayene konu hakkında uzman hekim tarafından yapılmalıdır aksi takdirde yanlış tedavi ve tanı sürecinde gereksiz gecikmeler olabilir. Erken meme kanserini çıban veya kist zannederek takip edilen hastaların sayısı az değildir! Kli­nik me­me mu­aye­ne­si­nin sen­si­ti­vi­te­si %50, spe­si­fi­si­te­si %95 tir (olmalıdır!).

Kli­nik me­me mu­aye­ne­si, Ame­ri­kan Kan­ser Der­ne­ği (ACS) ta­ra­fın­dan 20 yaş son­ra­sın­da­ki ka­dın­la­ra 3 yıl­da bir, 40 ya­şın­dan son­ra­ki ka­dın­la­ra yıl­da bir ola­rak öne­ril­miş­tir.

Kli­nik me­me mu­aye­ne­si, me­me has­ta­lık­la­rı­nın ta­ra­ma, ta­nı ve te­da­vi­sin­de; me­me kan­se­ri için risk fak­tör­le­riy­le mu­aye­ne bul­gu­la­rı­nı bir­leş­ti­ren, cid­di kli­nik tec­rü­be ge­rek­ti­ren önem­li bir de­ğer­len­dir­me yön­te­mi­dir. Ma­mog­ra­fi ile sap­ta­na­ma­yan ya da ma­mog­ra­fi­nin ta­ra­ma ala­nı içe­ri­si­ne gir­me­yen me­me kan­ser­le­ri­nin %15’ini sap­ta­ya­bil­mek­te­dir. Kli­nik me­me mu­aye­ne­si özel ge­reç ge­rek­tir­me­yen, pa­ha­lı ol­ma­yan bir yön­te­mi­dir. Bu ne­den­le özel­lik­le ge­liş­mek­te olan ül­ke­ler­de­ki uy­gu­la­ma­la­rı önem­li­dir.

↓ Gö­rün­tü­le­me Yön­tem­le­ri

Mam­mog­ra­fi

Ta­ra­ma ma­mog­ra­fi­si me­me has­ta­lık­la­rı açı­sın­dan asemp­to­ma­tik ka­dın­la­ra me­me kan­se­ri­nin er­ken ta­nı­sı­nı sağ­la­mak ama­cıy­la uy­gu­la­nan bir yöntemdir. İyi bir ma­mog­ra­fi fil­mi me­me­nin ta­ma­mı­nın gö­rün­tü­len­me­si­ni sağ­la­ma­lı­dır. Film­ler has­ta ayak­tay­ken çe­ki­lir. X-ray tü­pü ve kaset tu­tu­cu 180 de­re­ce dö­ne­bi­len C kol­lu bir ci­ha­zın iki ucu­na yer­leş­ti­ril­miş­tir. Ta­ra­ma ma­mog­ra­fi­sin­de kra­ni­yo­kau­dal ve me­di­yo­la­ta­ral-oblik yön­ler­de ol­mak üze­re iki film çe­ki­lir. Açı­la­rın de­ğiş­ti­ril­me­siy­le, süt kal­si­yu­mu içe­ren kist­ler­de­ki sı­vı se­vi­ye­le­ri­nin ta­nım­lan­ma­sı, sü­perpo­ze ol­muş göl­ge­ler­le ger­çek me­me kit­le­le­ri­nin ayırdedil­me­si ve lez­yon­la­rın ye­ri­nin be­lir­len­me­si ko­lay­laş­tı­rı­la­bi­lir. Stan­dart iki yön­lü bir ma­mog­ra­fi­nin rad­yas­yon do­zu 0.25 rad­dır. Di­ji­tal ma­mog­ra­fi ile film ta­ra­ma ma­mog­ra­fi­sin­de ola­bi­le­cek gö­rün­tü bo­zuk­luk­la­rı­nın uzak­laş­tı­rıl­ma­sı ve gö­rün­tü­le­me ka­li­te­si­nin art­tı­rıl­ma­sı amaç­lan­mak­ta­dır.

Ma­mog­ra­fi ile ta­ra­ma­nın sen­si­ti­vi­te­si %55, spe­si­fi­si­te­si %95 tir. Ma­mog­ra­fi sen­si­ti­vi­te­si yaş­la bir­lik­te ar­tış gös­ter­mek­te­dir. Sen­si­ti­vi­te 40-49 yaş için %66.9, 50-59 yaş için %72.2, 60-69 yaş için %75.9 ve 70-84 yaş için %82.7 ola­rak sap­tan­mış­tır.

Ça­lış­ma­la­rın uzun dö­nem so­nuç­la­rı açık­la­nıp me­ta­-ana­liz­ler oluş­tu­rul­du­ğun­da ma­mog­ra­fi ile ta­ra­ma­nın me­me kan­se­ri­ne bağ­lı mor­ta­li­te­yi azalt­ma­da­ki et­kin­li­ği­nin %15 ol­du­ğu so­nu­cu­na va­rıl­mış­tır.

Di­ğer Gö­rün­tü­le­me Yön­tem­le­ri

Ul­tra­so­nog­ra­fi, me­me has­ta­lık­la­rı­nın ta­nı­sın­da kul­la­nı­la­bi­len bir yön­tem ol­mak­la bir­lik­te; kul­la­nı­cı ba­ğım­lı ol­du­ğun­dan ve uy­gu­la­ma sü­re­si uzun va­kit ala­bil­di­ğin­den ta­ra­ma ama­cıy­la kul­la­nı­mı ge­nel­lik­le öne­ril­me­mek­te­dir.31

Me­me kan­se­ri ta­nı­sın­da man­ye­tik re­zo­nans gö­rün­tü­le­me (MRG) kul­la­nı­mı gi­de­rek yay­gın­lık ka­zan­mak­ta­dır. Man­ye­tik re­zo­nans gö­rün­tü­le­me­nin sen­si­ti­vi­te­si %88-100; spe­si­fi­si­te­si ise %37-70 ola­rak bil­di­ril­miş­tir. Bu ne­den­le ma­lign me­me has­ta­lık­la­rı­nı ta­nım­la­ma­da­ki gü­cü yük­sek iken; be­nign me­me has­ta­lık­la­rı­nı da ma­lign ola­rak ta­nım­la­ya­bil­mek­te­dir.

whatsapp ile paylaş

DMCA 


Hakkında Dr.Ertan BEYATLI | ANKARA

Genel Cerrahi Uzmanı, MD, PhD (Doktora), Avrupa Cerrahi Araştırmalar Derneği, Amerikan Akademik Cerrahi Derneği üyesidir | Hemen İletişime Geç →
"Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz."


Bir Cevap Yazın

You have to agree to the comment policy.